سوختن نسل طلایی
کیهان ورزشی-
وین رونی، همتیمی سابق کریستیانو رونالدو، آخرین حضور این بازیکن در جامجهانی را روزی غمانگیز برای فوتبال نامیده بود. با این حال این طور نبود. شاید رونالدو یکی از شاخصترین شخصیتهای تاریخ دنیای ورزش باشد، اما پیروزی اسپانیا مقابل پرتغالی که متحد نبود باعث شد تا روزی خوب برای دنیای فوتبال رقم بخورد.
البته این مسئله به آن معنی نیست که میلیونها هوادار در سرتاسر جهان بابت نابودی رویای رونالدو برای فتح جامجهانی به شدت ناراحت نشدند. حتی خود این بازیکن هم بعد از سپری کردن جامجهانی فاجعهبار قطر فکر میکرد که همه چیز برایش تمام شده است. با این حال او توانست در ۴۱ سالگی خودش را به ششمین جامجهانی زندگیاش برساند که مشخصا دستاوری فوقالعاده و گواهی برای آمادگی بدنی عالی این بازیکن است. رونی در این باره گفت: «رونالدو یک نابغه و فوقستاره است. چیزی که او به فوتبال داده، بسیار نادر است. وی خیلی ناراحت شده، چرا که باور داشت میتواند فاتح جامجهانی شود.»
با این حال، تنها فرد دیگری که در تیم ملی پرتغال با رونالدو همعقیده بود، روبرتو مارتینز بود و این تنها نکته غمانگیز واقعی در مورد حذف زودهنگام این تیم است. این حقیقت که بارها به یک نفر اجازه داده شد تا علایق شخصی خودش را مقدمتر از تیم و حتی یک ملت قرار دهد.
دیوانه
هر چه که باشد، حذف پرتغال مقابل اسپانیا حتی ذرهای تعجبآور نبود و همه انتظارش را میکشیدند. همه انتظار داشتند ماجراجویی پرتغالیها با اشک به پایان برسد. این همان اتفاقی بود که در یورو ۲۰۲۴ هم افتاد. در هر صورت، اگر یک کار ثابت را بارها و بارها انجام دهید، تعریف دقیق دیوانگی را انجام دادهاید و میتوان گفت که مارتینز فردی دیوانه است. در نتیجه این اتفاق، اگر چه تصمیم این که گونسالو راموس در تمام جریان بازی مقابل اسپانیا روی نیمکت بنشیند، اتفاقی شوکاور بود ولی کاملا در راستای رویکرد انتخاب بازیکن مارتینز قرار داشت: رونالدو و ۱۰ بازیکن دیگر.
اگر چه راموس به عنوان یار تعویضی در دیدار مقابل کرواسی وارد زمین شد و گل پیروزیبخش تیمش را زد، اما امکان نداشت که مارتینز این بازیکن ۲۵ ساله را به رونالدو ترجیح دهد.
تورنمنت فاجعهبار
از لحظهای که وظیفه هدایت نسل طلایی پرتغال به مارتینز سپرده شد، مربی سابق بلژیک به طور واضح مشخص کرد که رونالدو بازیکن مورد علاقهاش است. در حقیقت، اولین کاری که این مربی انجام داد، رفتن به عربستان بود تا به این مهاجم کهنهکار بگوید قصد دارد تیمش را حول محور او بنا کند. این در حالی بود که در جریان جامجهانی ۲۰۲۲ به طرز دردناکی مشخص شده بود که رونالدو دیگر به اندازه سابق توانایی درخشش در بالاترین سطح فوتبال را ندارد.
نتیجه این اعتماد، تورنمنت فاجعهبار ۲۰۲۴ بود که رونالدو رکورد ۲۳ شوت در چارچوب بدون به ثمر رساندن هیچ گلی را به نام خود ثبت کرد. بعد از یورو، مارتینز باید توسط فدراسیون فوتبال پرتغال اخراج میشد ولی به او اجازه داده شد تا در سمت خود باقی بماند و، چون رونالدو از مدتها قبل تبدیل به بازیکنی عادی شده بود، میشد حذف دردناک پرتغال را به راحتی پیشبینی کرد.
بازگشت
نشانههای هشدار از همان ابتدا مشخص بود، چرا که پرتغال در اولین بازی خود در جامجهانی مقابل کنگو به تساوی بدون گل رسید. رونالدو بعد از زدن دو گل مقابل ازبکستان با افتخار فریاد زد: من برگشتهام! اما در دیدار با کلمبیا نشانی از این ستاره دیده نمیشد. یک ضربه پنالتی مقابل کرواسی به او این اجازه را داد تا اولین گل خود در مرحله حذفی جامهای جهانی را به ثمر برساند ولی به قدری در خط حمله بیاثر بود که مارتینز حس کرد چارهای ندارد به جز این که در دقایق پایانی بازی رونالدو را بیرون بکشد. ضربه پنالتی تنها لمس توپ رونالدو در جریان آن بازی در محوطه جریمه بود و در نهایت، راموس بود که با ضربه سر دیرهنگام خود پیروزی را تقدیم پرتغالیها کرد.
تلاش برای نابودی
بعد از این بازی بود که صحبتهایی در مورد فرارسیدن زمان بازنشستگی رونالدو مطرح شد و او در مورد چیزی که حمله دائمی به دستاوردهایش میدانست، گفت: «من با بردن جامجهانی رونالدوی بهتر یا بدتری نمیشوم. حتی میتوانم بگویم که بعد از ۴۰ سالگی از این حملات قدردانی هم میکنم. تنها راه پیشرفت، انتقاد است و ممنونم که از من انتقاد میکنید. هر اتفاقی بیفتد، من با خیالی آسوده زمین را ترک میکنم، چون در فوتبال و زندگی همیشه با تمام توان تلاش کردهام. ۲۳ سال است که برای نابودی من تلاش میکنید، اما باید متوجه شوید که این کار فایدهای ندارد و هدر دادن وقت است ولی شما دائما به تلاشتان ادامه میدهید. همانطور که قبلا گفتم، هر وقت خودم تصمیم بگیرم، بازنشسته میشوم، نه زمانی که شما میگویید.»
میتوان درک کرد که چرا رونالدو حس میکند شایستگی احترام بیشتری دارد و باید به این نکته اشاره کرد که جایگاه او به عنوان یکی از برترین گلزنهای دنیای فوتبال به هیچ عنوان تزلزلپذیر نیست. با این حال، میراث و شهرت او بدون شک با عملکردش در سه تورنمنت اخیر ملی، اندکی خدشهدار شده است، چون او در نهایت، به این شکل به خاطر سپرده خواهد شد که در چهار سال پایانی فوتبال خود بیشتر از این که برای تیم ملی مفید باشد، مضر بوده است.
از موهبت تا سربار!
ساختن تیم حول محور رونالدو کاملا قابل درک بود، اما فقط تا مقطعی خاص. او از سال ۲۰۲۲ به بعد دیگر نمیتوانست چنین وظیفهای را بر دوش بکشد. در نتیجه رونالدو تبدیل به سرباری برای تیمی شد که سالها بارش را به تنهایی بر دوش میکشید. ناکامی پرتغال در رسیدن به نیمهنهایی جامجهانی یا یورو بعد از فتح یورو ۲۰۱۶، گواهی بر این ادعا است.
آیا بازیکنانی کلیدی نظیر برونو فرناندز نتوانستند در جامجهانی بدرخشند؟ بدون شک جواب این سوال مثبت است ولی وقتی تعداد زیادی ستاره با استعداد در یک تیم نمایش ضعیفی دارند، باید مربی و دستیارانش را مورد سوال قرار داد. هیچ بهانهای وجود ندارد که پرتغال با بازیکنانی چنین قدرتمند، نمایشی تا این حد ضعیف در یورو ۲۰۲۴ و جامجهانی داشته باشد.
لیاقت بیشتر
روبن دیاز، نونو مندش، ویتینیا، ژوائو نوس و فرناندز همگی بازیکنانی هستند که میتوان آنها را در میان بهترین بازیکنان دنیا در پست خودشان قرار داد، اما هیچ یک از آنها نتوانستند درخشش همیشگی خود را در جامجهانی داشته باشند. دلیل این اتفاق چیست؟
حتی خود مارتینز هم اعتراف کرده بود که پرتغال تیمی دارد که میتواند جامجهانی را فتح کند و حالا که در انجام این کار ناکام شده، دلیلی برای ادامه دادن ندارد.
اگر بخواهیم صادق باشیم، اگر تمرکز این مربی صرفا اتکا روی یک فوق ستاره به جای ساختن یک تیم برنده بود، حتی انتخاب او به عنوان سرمربی پرتغال هم بیهوده به نظر میرسد. دوران مارتینز روی نیمکت پرتغال اساسا اتلاف وقت و هدر دادن استعداد تعداد زیادی بازیکن بزرگ بود. برناردو سیلوا و یارانش لیاقت یک مربی بهتر و قدرتمندتر را داشتند و رونالدو هم با یک مربی بهتر احتمالا شانس بالاتری برای موفقیت داشت.
اگر رونالدو قبول میکرد که نقشی نیمهوقت را بر عهده بگیرد میتوانست تاثیر مهمی به عنوان یار تعویضی داشته باشد، اما به جای این کار، در بزرگترین صحنه فوتبال دنیا یک بار دیگر خجالتزده شد.
به همین خاطر آخرین بازی او برای تیم ملی پرتغال چندان غمانگیز نبود. اگر چه همه به خاطر سالیان دراز درخشش رونالدو قدردان او هستند، اما باید گفت که بازنشستگی وی از فوتبال ملی بیشتر مایه آسودگی خاطر است.
*آرمین زمانی