بازگشت به روز‌های اوج
کیهان ورزشی-
همین چند هفته پیش به نظر می‌رسید فوتبال ایتالیا در تاریک‌ترین روز‌های خود به سر می‌برد. با گذشت ۶ ماه از ناکامی خجالت‌آور ایتالیایی‌ها در رسیدن به جام‌جهانی برای سومین بار متوالی، هر ۴ نماینده سری آ هم برای اولین بار درتاریخ لیگ قهرمانان در یک هفته مقابل رقبای خود شکست خوردند. البته شاید این شکست‌ها برخلاف جریان بازی‌ها رقم خورد. به طور مثال، رم در جریان شکستش در برابر رئال در تمام دقایق به جز ۱۰ دقیقه پایانی فوق‌العاده بود و کومو نیز دومین بازی تاریخ خود در لیگ قهرمانان را انجام می‌داد، اما شرایط برای کشوری که ۱۶ سال است در سطح باشگاهی جام اروپایی نبرده، قطعا خوب نبود.
با این وجود، جیوانی مالاگو در مورد شرایط تیم‌های سری آ نگران نبود. مدیر ویژه فدراسیون فوتبال ایتالیا در مصاحبه‌ای گفت که این ۴ شکست، نماینده منصفانه‌ای از وضع فعلی فوتبال این کشور نیست و کمتر کسی می‌تواند بگوید که درستی ادعای او ثابت نشده است.
رم، کومو، اینتر و ناپولی در هفته بعدی رقابت‌های لیگ قهرمانان همگی در مسابقات خود به پیروزی رسیدند تا نشان دهند وضع فوتبال ایتالیا اصلا بد نیست و در مورد مرگ فوتبال در این کشور بیش از حد اغراق شده است. این موضوع سه علت دارد.
قدیمی‌ترین استادیوم‌های اروپا
مشکل اساسی فوتبال ایتالیا این است که هیچ یک از مالکان بزرگ تیم‌ها حاضر نیستند برای هدفی بزرگ‌تر با هم همکاری کنند. تقریبا همه آنها فقط به سود شخصی خودشان فکر می‌کنند و این باعث می‌شود که پیشرفت غیرممکن باشد. الساندرو دل‌پیرو نیز در یکی از بی‌شمار برنامه‌هایی که در مورد ناکامی اخیر تیم ملی ایتالیا در مسیر صعود به جام‌جهانی ساخته شده، در این باره گفت: «اساسا همه ما فقط به فکر نجات خودمان هستیم.»
با این حال، همه بر سر یک موضوع توافق دارند: اکثریت ورزشگاه‌های تیم‌های سری آ در خور برگزاری مسابقات ورزشی در بالاترین سطح نیستند. به طور مثال، ناپولی در سه سال اخیر به دو قهرمانی در سری آ رسیده ولی اورلیو دی‌لورنتیس، مالک باشگاه، ورزشگاه تیم را به سرویس بهداشتی تشبیه کرده، به این خاطر که ورزشگاه دیه‌گو آرماندو مارادونا، همانند بسیاری از ورزشگاه‌های دیگر، از زمان جام‌جهانی ۱۹۹۰ - که ایتالیا میزبان بود - به بعد، به طور اساسی بازسازی یا بهینه‌سازی نشده است.
با این وجود، این موضوع در حال تغییر است، حداقل از نظر تئوری. وقتی فدراسیون فوتبال ایتالیا ماه گذشته ورزشگاه‌های احتمالی خود برای میزبانی از یورو ۲۰۳۲ را اعلام کرد، بلافاصله معلوم شد که از میان ۱۴ ورزشگاه نامزد شده، تنها یک ورزشگاه (ورزشگاه آلیانز استادیوم یوونتوس) واقعا برای میزبانی از مسابقات آمادگی دارد و ۱۳ ورزشگاه دیگر باید به طور کامل بازسازی شوند و همین موضوع تعجب بسیاری را برانگیخت.
اگر تا به حال برای ساخت ساختمانی در ایتالیا اقدام کرده باشید، می‌دانید که پروسه کار‌های اداری برای چنین کاری چقدر سخت و طولانی است و همین مسئله باعث شد الکساندر چفرین، رئیس یوفا سال گذشته بگوید: «سیاستمداران ایتالیایی باید از خودشان بپرسند که چرا زیرساخت‌های فوتبال در ایتالیا در میان بدترین‌ها در اروپا قرار می‌گیرد.» انتقاد چفرین همراه با این تهدید بود که میزبانی یورو ۲۰۳۲ از ایتالیا گرفته خواهد شد و به نظر می‌رسد نتیجه لازم را داشته است.
اگر چه همه می‌دانند که هنوز باید کار‌های زیادی در مورد ورزشگاه‌های ایتالیا انجام شود، پیشرفت‌ها به طرز محسوسی قابل مشاهده است. بازسازی ورزشگاه فیورنتینا شروع شده و تا سال ۲۰۲۹ به پایان خواهد رسید. ساخت ورزشگاهی جدی در بولونیا در ماه گذشته مجوز‌های خود را گرفت و مهم‌تر از همه میلان و اینتر بالاخره از برنامه‌های خود برای ساخت ورزشگاه اختصاصی رونمایی کردند: ورزشگاه جنرالی که باید تا سال ۲۰۳۱ حاضر شود.
البته هیچ چیز از الان قطعی نیست، اما همین که بعد از سال‌ها سکون ناراحت‌کننده، تهدید‌ها در مورد یورو ۲۰۳۲ با موجی غیرقابل تحمل از نگرانی‌ها درباره جام‌جهانی بعدی همراه شده، باعث شد امید‌هایی در مورد بازسازی ورزشگاه‌های سری آ - که باید مدت‌ها قبل انجام می‌شد – به وجود بیاید و این نه تنها به سود باشگاه‌هایی است که مسابقات‌شان را در آنجا برگزار می‌کنند، بلکه به طور کلی به نفع لیگ ایتالیا نیز خواهد بود.
لوئیجی دی سرویو، رئیس سری آ در این باره گفت: «در حال حاضر سخت‌ترین دوره را سپری می‌کنیم. قدیمی‌ترین استادیوم‌های اروپا را در کشورمان داریم که میانگین سنی هر بنا حدود ۷۰ سال است و باشگاه‌های ما هنوز به شدت به حق پخش تلویزیونی وابسته هستند. ساختن استادیوم‌های زیبا در این زمینه کمک زیادی به آنها خواهد کرد.»
جشنواره گل
دی سرویو با این حال به نکته‌ای درست اشاره کرد که سود ساخت استادیوم‌های جدید برای بیش از نیمی از تیم‌های حاضر در سری آ تا مدت زمانی طولانی حس نخواهد شد. او گفت: «مدل اقتصادی جدید دست کم تا ۶ یا ۷ سال دیگر به طور کامل اجرایی نخواهد شد و در این مدت، فاصله با لیگ‌های دیگر بیشتر خواهد شد.»
این فاصله از نظر ورزشی نیز می‌تواند بیشتر شود، چرا که سری آ اصلا در شرایطی نیست که بتواند در بازار نقل و انتقالات با لیگ برتر انگلیس رقابت کند. با این وجود، برخی از باشگاه‌های ایتالیایی نشان داده‌اند که همه چیز به پول در دسترس مربوط نیست و نحوه خرج کردن آن هم اهمیت دارد. اینتر در سه سال اخیر دو بار به فینال لیگ قهرمانان رسیده و این به لطف خرید‌های خوب بپه ماروتا بوده است، اما کومو بدون شک می‌تواند در زمینه جذب بازیکن مثال بهتری باشد.
اوج‌گیری قابل توجه این تیم بدون حمایت مالی مالکان غیرممکن بود ولی تیم سسک فابرگاس بدون خرید‌های گرانقیمت توانست منچستریونایتد را شکست دهد. آنها یکی از ولخرج‌ترین باشگاه‌های فوتبال دنیا در یک دهه اخیر را با خرید‌های هوشمندانه و هویت مشخص باشگاه خود به سخره گرفتند.
کومو، درست مثل آتالانتا، به سایر تیم‌های سری آ نشان داد که می‌توان با خرید بازیکنان جوان یا ارزان‌قیمت در اروپا درخشید و فوتبال تهاجمی ارائه داد. البته فروزینونه هم یکی از شگفتی‌سازان بزرگ امسال است.
انتظار می‌رفت که این تیم تازه صعود کرده بلافاصله و دوباره به دسته پایین‌تر سقوط کند، اما آنها در حال حاضر در رده ششم جدول هستند. نکته قابل توجه در مورد جایگاه این تیم در جدول این است که آنها فوتبالی به شدت جذاب ارائه می‌دهند. فروزینونه در تنها ۱۰ بازی توانسته ۲۴ گل بزند و آمار بالای گلزنی آنها نشان دهنده تغییر رویکرد در بالاترین سطح فوتبال در ایتالیا است.
نشریه گاتزتا دلا اسپورت قبل از شروع این فصل به این نکته اشاره کرده بود که بسیاری از ۲۰ تیم حاضر در سری آ احتمالا ترکیب‌هایی تهاجمی خواهند داشت ولی هیچ‌کس انتظار نداشت در لیگی که هویت فوتبال دفاعی از آن شکل گرفته، جشنواره گل‌های زیادی را شاهد باشیم. با این حال با گذشت کمتر از سه ماه از فصل جدید، ۴ تیمی که در میان تیم‌های حاضر در ۵ لیگ معتبر اروپا بیشترین گل را زده‌اند، ایتالیایی هستند.
فروزینونه و لاتزیو که به طرز تعجب‌آوری صدرنشین است، هر کدام ۲۴ گل زده‌اند. اینتر، مدافع عنوان قهرمانی ۲۶ گل به نام خود ثبت کرده و فقط بارسلونا در این فصل بیشتر از رم با ۲۸ گل، در لیگ گلزنی کرده است. رم توسط مربی سابق آتالانتا یعنی جان پیرو گاسپرینی هدایت می‌شود و این حس وجود دارد که سری آ اگر چه دیر، اما در حال قبول کردن سطح فوتبالی مستقیم‌تر و تهاجمی‌تر است، آن هم بعد از سال‌ها ناکامی در رقابت با سطح فوتبال فشرده سایر تیم‌های برتر اروپایی، به خصوص تیم‌های حاضر در لیگ برتر انگلیس.
بنا بر صحبت‌های دنیله آدانی، ملی‌پوش سابق ایتالیایی، این تغییر فلسفه فوتبالی دلیلی است که ماسیمیلیانو الگری در ناپولی نتیجه نمی‌گیرد، آن هم بعد از اخراج شدن از میلان در پایان فصل پیش. او در این باره می‌گوید: «آن نحوه فوتبال بازی کردن دیگر تمام شده است.» و اگر چه می‌شود در این مورد بحث کرد -، زیرا دفاع کردن هیچوقت در ایتالیا منسوخ نخواهد شد -، اما چیزی که مشخص است این است که سری آ در حال جذاب شدن است.
به طور متوسط در هر بازی شاهد ۳ گل هستیم. به همین خاطر اصلا تعجب‌آور نبود که در شبی که دیدار آرسنال و لیورپول - مهم‌ترین بازی لیگ انگلیس - تنها یک گل داشت، مصاف میلان و اینتر به شدت جذاب و پر گل از کار درآمد و این در حالی بود که همین میلان چند روز قبل در دیداری پرگل مقابل بولونیا شکست خورده بود. این مسئله نشان دهنده سطح رقابت بالا و غیرقابل پیش‌بینی بودن مسابقات سری آ است.
در حال حاضر، تنها ۵ امتیاز، ۴ تیم بالای جدول را از هم جدا می‌کند و با توجه به طولانی بودن فصل نمی‌توان با قطعیت گفت که مسابقات به همین میزان جذاب باقی خواهند ماند ولی این امکان وجود دارد که تصور منفی از فوتبال ایتالیا مبنی بر کند و خسته‌کننده بودن با روحیه جوانان حاضر در میادین از بین برود.
جوانگرایی
تابستان ۲۰۲۵ شهرت ایتالیا به عنوان مقصدی مناسب برای فوتبالیست‌های پا به سن گذاشته را تقویت کرد، چرا که کوین دی‌بروینه و لوکا مودریچ به ناپل و میلان آمدند. با توجه به فرصت بسیار کمی که به جوانان برای درخشش در سری آ - به خصوص در باشگاه‌های بزرگ - داده می‌شود، لیگ ایتالیا هنوز هم مکانی مناسب برای ادامه دوران حرفه‌ای و طولانی‌تر کردن آن محسوب می‌شود و نه شروع یک دوران حرفه‌ای.
با این حال، نیکو پاز، پیو اسپوزیتو و کنان ییلدیز دیگر تنها فوق‌ستاره‌های آینده‌دار لیگ نیستند. کریم آلاجبگوویچ، فرانکو ماستانتانو، گوستاوو وارلا، ساموئل‌ام‌بانگولا و آلیو نیجه همگی ۲۲ سال یا کمتر دارند و در این فصل در حال درخشیدن هستند.
از این دلگرم‌کننده‌تر، جوانان ایتالیایی هستند که راه‌شان را پیدا می‌کنند. بازیکنانی نظیر آلفادخو سیسه، سیمونه لانتینی، امانوئل لولی و آنتونیو رایموندو زیر نظر روبرتو مانچینی هستند و این مربی قصد دارد تیم ملی ایتالیا را جوان کند. مربی سابق منچسترسیتی مدعی شده بود که فوتبال ایتالیا دیگر مهاجمانی در کلاس جهانی نظیر الساندرو دل‌پیرو پرورش نمی‌دهد، اما دل‌پیرو با این نظر مخالفت و اعلام کرده که مشکل از کیفیت نیست و از نحوه هدایت بازیکنان جوان است. او در این باره می‌گوید: «خیلی زیاد به بازیکنان جوان می‌گوییم چه کار کنند و این مسئله خلاقیت آنها را می‌کشد. آنها در اجرای دستورات، به خوبی عمل می‌کنند، اما لحظه‌ای که از سیستم خارج شوند، دچار اشتباه شده و برچسب بازیکن بی‌استعداد به آنان زده می‌شود. این در حالی است که آنها استعداد دارند. مشکل این است که فقط یک راه را به آنان آموزش داده‌اند.»
با این وجود حالا دیده می‌شود که چندین مربی در سری آ حاضرند ریسک بیشتری کنند، هم از نظر سبک بازی و هم از نظر بازی دادن به بازیکنان جوان و این قطعا به سود همه خواهد بود.
از زمان ورود به قرن جدید، لیگ ایتالیا بینندگان زیادی را از دست داده، اما حالا می‌توان دید که نسبت به قبل بازیکنان انگلیسی بیشتری به این لیگ می‌آیند. نکته جالب‌تر این است که ایتالیا دیگر فقط یک مقصد جذاب برای زندگی نیست و دوباره تبدیل به مکانی عالی برای بازی کردن می‌شود. در حال حاضر سری آ حتی از لیگ برتر انگلیس هم جذاب‌تر است. به نظر می‌رسد فوتبال ایتالیا بالاخره به این نتیجه رسیده که وقت تغییر است.
البته هنوز کار‌های زیادی برای انجام وجود دارد. بهبود وجهه ایتالیا ممکن است به اندازه کار‌های ساختمانی برای ساخت ورزشگاه‌های میزبان یورو ۲۰۳۲ طول بکشد. با این حال، دست کم حالا فرصتی وجود دارد که هنگام تکمیل شدن ورزشگاه‌های جدید، سری آ هم تیم‌ها، بازیکنان و مربیانی داشته باشد که بتوانند این ورزشگاه‌ها را پر کنند.
*آرمین زمانی